December 15

Դեկտեմբեր ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.

Նոյեմբերի 28-դեկտեմբերի3-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

https://evababajanyan1.edublogs.org/2025/12/01/նոյեմբերի-28-դեկտեմբերի3-ը-առաջադրանք-7-ր/

https://evababajanyan1.edublogs.org/2025/12/15/հռոմեական-կայսրության-առաջացումն-ու/

Դեկտեմբերի 10-20, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

15-20 նախադասությամբ ամփոփել ինչ թեմաներ ենք ուսումնասիրել այս ամսվա ընթացքում, ամենատպավորիչ թեմաները:ծ
Այս ամսվա ընթացքում մենք ուսումնասիրել ենք հին Հռոմը։ Ծանոթացել ենք Հին Հռոմի պատմությանը և նրա պետական կառուցվածքը։ Սովորել ենք, թե ինչ է սենատը և ինչ դեր ուներ Հռոմի կառավարման համակարգում։ Քննարկել ենք նաև մագիստրատուրայի նշանակությունը։ Իմացել ենք, թե ովքեր էին պատրիկները և պլեբեյները և ինչ տարբերություններ կային նրանց միջև։ Այս թեման ինձ համար ամենատպավորիչն էր, քանի որ Հին Հռոմը ուներ հետաքրքիր և զարգացած պետական համակարգ։ Բացի այդ, ուսումնասիրել ենք Երվանդական Հայաստանի կազմավորումը և նրա պատմական զարգացումը։ Սովորել ենք Տիգրան Երվանդյանի գործունեության մասին և նրա դերը հայկական պետականության մեջ։ Ծանոթացել ենք նաև Պարույր Սկայորդունու և նրա կատարած փոփոխություններին։ Այս ամսվա ընթացքում անդրադարձել ենք նաև Աքեմենյան Պարսկաստանին։ Սովորել ենք Դարեհ արքայի մասին և այն բարեփոխումները, որոնք նա իրականացրել է կայսրության կառավարման համար։

Գնահատել աշխատանքը -0-10 սանդղակի շրջանակում
Ես գնահատում եմ 8.5:

December 15

Բազմանդամներ, բազմանդամների կատարյալ տեսք


189) ա) abx2 – ax + 5bx – 5

9a – 49b
y² – y – 2
-x² + 6x – 5
190)
 17 + 6c
-12x + 12
a³ + b³
2xy + 2


220) a³b³
16xyz
9a
-x

125a
x¹²b³
49n
m


221) 24xy²z³
144a
b²c²d²
-75ac
d
6xyz

222) ab

9a²c
-32x¹
-kl
-8ab¹²


226)
5x²y
12x³y³
2a
b² – 4a²
6ab²
7a²b² – 2ab²

227)
a(25a + 31b)
7abc(abc + 3b + 6a³b
c²)
xy(19y² + 5x – 4y)
2a²(9b² + 8c² – 6b²c²)
2xb²(14x² + 7b³ – 6xb)
a²b²(25a² + 36b² – 60ab)

December 15

Գործնական աշխատանք

184.Հետևյալ առած-ասացվածաքներում կետերի փոխարեն լրացրո՛ւ համապատասխան հականիշները՝ շատ- քիչ, սպիտակ-սև, երկար-կարճ, հիվանդ-առողջ, գիտուն-անգետ, մոտիկ-հեռու։

Ա Գիտունի հետ քար քաշիր, անգետի հետ փլավ մի՛ ուտի։

Բ Մոտիկ հարևանը լավ է, քան հեռու բարեկամը։

Գ քիչ փողը,  շատ օրվա համար է։

Դ Թոկի երկար է լավ, խոսքի՝ կարճ։

Ե քիչ խոսիր, շատ լսիր։

Զ Անբանը հաց ուտելիս առողջ է, բանելիս՝ հիվանդ։

185.Տրված բառերում առանձնացրո՛ւ արմատը և ածանցը․ ածանցները գունավորի՛ր։

Օրինակ՝  ան-զեն,  դժ-գոհ

Անգութ,  դժբախտ, դժգոհ, դժկամ, անտուն,  լճակ, շնիկ, գառնուկ, տնական, ծովային, ուրախալի,  մեղմաբար, վեհորեն, աշակերտուհի, կանաչեղեն։

186.Կետերի փոխարեն գրի՛ ր է, ե  կամ ո:

«Մի անգամ իմ բարեկամ մի որսորդ մեր հանդի անտառուտ սարերից մի եղնիկ նվեր բերեց երեխաներիս համար»:
Այսպես սկսեց ընկերս աշնանային մի երեկո,   որբ նստած միասին նրա պատշգամբում, հիացած նայում  էինք հեքիաթական վերջալույսով վարվռուն սարերին, որոնց վրա մակաղած հոտերի նման մեղմորեն հանգչում էին ոսկեգեղմ անտառները:
«Այդ մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր̀  խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով, որ ծածկվում էին երկայն, նուրբ թարթիչների տակ:
Կամաց-կամաց մեր վրա սովորեց նա,  էլ  չէր փախչում,  չէր վախենում մեզնից,  մանավանդ շա՜տ մտերմացել էր երեխաներիս հետ, նրանց հետ միասին վազվզում որ պարտեզում, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում:
Մի բան ինձ շատ էր զարմացնում: Եղնիկը թեև այնպես ընտելացել էր մեզ, սովորել էր մեր տանն ու դռանը, բայց մեկ-մեկ մեզնից թաքուն բարձրանում  էր այս պատշգամբը և ուշագրավ, լռիկ նայում էր հեռու` անտառներով փաթաթված սարերին, ականջները լարած խորասույզ լսում էր անտառների խուլ ու անդուլ շառաչը,  որ   երբեմն ուժեղանում էր, երբեմն բարականում` նայելով հովերի թափին: Նայում էր նա այնպե՜ս անթարթ և այնպե՜ս ինքնամոռաց, որ  երբ պատահում էր  բարձրանում էի պատշգամբը, ինձ բավական միջոց չէր նկատում և երբ հանկարծ ուշքի էր գալիս, նետի պես ծլկվում էր մոտիցս:

187.Կետերի փոխարեն գրի´ր ժամանակ ցույց տվող տրված բառերից կամ բառակապակցություններից մեկը:

……գտան այս ջրհորը, ջուրն էլ շատ սառն է ու համով, արի դու էլ խմիր:
Անապատում ջուրը միշտ էլ ոսկով են գնահատում:
Երեք հազար տարի ապրեց այն ծառը, որի տակ փիլիսոփա Պլատոնը ինչ-որ ժամանակ զրուցում էր իր սաների հետ:
Պատառաքաղը համարյա վաղուց՝ ընդամենը չորս դար առաջ է հայտնագործվել:
…Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի Երրորդն է օգտագործել, որովհետև ձեռքով ուտելիս ճերմակ օձիքը կեղտոտում էր:
Հարավային Ամերիկայի բնակիչները վաղուց են սկսել կարտոֆիլ մշակել՝ 14 հազար տարի առաջ:

ապագայում առանց բանվորների գործարաններ են լինելու: …… արդեն Ճապոնիայի Նագոյա քաղաքում կա այդպիսին. նրա տասնութ ռոբոտներն աշխատում են ու զոր և առանց հանգստյան օրերի:

Քաղաքային աղբի մեջ ……. են լինում ջարդված ապակի ու հին շշեր: Գերմանացի ինժեներները դրանք օգտագործելու ձևը……. գտել են. շուտով դրանցից ջրատար խողովակներ են պատրաստելու:

Հաճախ, արդեն, շուտով ապագայում, հենց նոր, վաղուց, միշտ, ինչ-որ ժամանակ, այսօր, գիշեր ու զօր, առաջին անգամ:

December 15

Գործնական աշխատանք

180. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին ինչե՞ր էին դրված: (Սանր, սանրել)
Զարդասեղանին սանրներն էին դրված։

Թե մազերը ի՞նչ աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է: (Սանր, սանրել)
Թե մազերը սանրեր ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է:

Նվերը մի գեղեցիկ ի՞նչ էր: (Սանր, սանրել)
Նվերը մի գեղեցիկ սանր էր։

Նա մի շատ բարի ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ)
Նա մի շատ բարի կախարդ էր։

Եթե իրոք ի՞նչ աներ, մուկ կդառնայիր: (Կախարդել, կախարդ)
Եթե իրոք կախարդեր, մուկ կդառնայիր։

Եկողն ամենաչար ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ)
Եկողն ամենաչար կախարդն էր։

Հավաքվեցին չար ու բարի ովքե՞ր: (Կախարդել, կախարդ)
Հավաքվեցին չար ու բարի կախարդներ։

Պատին մի աղջկա ի՞նչ էր կախված: (Նկարել, նկար)
Պատին մի աղջկա նկարն էր կախված։

Սիրով որ ի՞նչ աներ, նկարը սիրուն կստացվեր: (Նկարել, նկար)։
Սիրով որ նկարեր, նկարը սիրուն կստացվեր։

181.Ա.Փակագծերում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բնության մեջ համատարած … (լռել) չկա: Աղմուկը կարող է … (հիշել) … (կոչել) պատճառ դառնալ: … (աշխատել) հոգնած մարդու վրա ազդում է քաղաքային … (երթալ ու գալ) աղմուկը, բարձրաձայն … (խոսել): Կա … (ենթադրել), որ ջուրը ոչ միայն Երկրի, այլ նաև ուրիշ … (մոլորել) վրա է շատ: … (մարդու մասին գիտությամբ զբաղվող) վկայում են, որ մարդկանց մարմնի յոթանասուն տոկոսը ջրից է բաղկացած: Բժշկության … (խորհուրդը նշել) եղել և մնում է օձը

Բնության մեջ համատարած լռություն չկա: Աղմուկը կարող է հիշվել կոչվող պատճառ դառնալ: Աշխատանքը հոգնած մարդու վրա ազդում է քաղաքային … (երթալ ու գալ) աղմուկը, բարձրաձայն … (խոսել): Կա ենթադրություն որ ջուրը ոչ միայն Երկրի, այլ նաև ուրիշ մոլորակների վրա է շատ: … (մարդու մասին գիտությամբ զբաղվող) վկայում են, որ մարդկանց մարմնի յոթանասուն տոկոսը ջրից է բաղկացած: Բժշկության … (խորհուրդը նշել) եղել և մնում է օձը

Բ. Եֆրեմովի «Անդրոմեդի միգամածությունը» ֆանտաստիկական վեպում պատմում է մի խումբ…(տիեզերք գնալ) հեռավոր միջաստղային… (ճանապարհորդել) մասին: Նրանց աստղաթիռի…(արագ) շատ մոտ է լույսի…(արագ), և ժամանակը երկրայինի…(համեմատել) շատ դանդաղ է շարժվում: Տիեզերագնացները գալակտիկայի ամենահեռավոր շրջաններին հասնելու … (առաջադրել) ունեն: Պիտի հասնեն այն աստղին, որի…(մոլորել) մեկի վրա, ըստ որոշ…(ենթադրել) մեզ նման մարդիկ են բնակվում: Ինչպիսի՜ն կլինի ամբողջ մարդկության…(ցնծալ), երբ նրանք վերադառնան ու այլ աշխարհի մարդկանցից ողջույն բերեն:

Բ. Եֆրեմովի «Անդրոմեդի միգամածությունը» ֆանտաստիկական վեպում պատմում է մի խումբ տիեզերագնաց հեռավոր միջաստղային ճանապարհորդության մասին: Նրանց աստղաթիռի արագությունը շատ մոտ է լույսի արագությանը, և ժամանակը երկրայինի…(համեմատել) շատ դանդաղ է շարժվում: Տիեզերագնացները գալակտիկայի ամենահեռավոր շրջաններին հասնելու առաջնորդություն ունեն: Պիտի հասնեն այն աստղին, որի մոլորակներից մեկի վրա, ըստ որոշ…ենթադրության մեզ նման մարդիկ են բնակվում: Ինչպիսի՜ն կլինի ամբողջ մարդկության…(ցնծալ), երբ նրանք վերադառնան ու այլ աշխարհի մարդկանցից ողջույն բերեն:

182.Ա. Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Անսահման հզորություն ու անսանձ գոռոզություն ուներ Թեմուրը: Միջնադարի ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաքի հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի ամենամեծ պարտեզում և մեկամսյա որոնումներից հետո հազիվ գտնվել: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շրջակայքի գյուղերն անվանել էր Բաղդադ, Կահիրե, Դամասկոս, որ աշխարհի մեծագույն քաղաքները որպես աննշան գյուղեր տեսներ:

Անսահման-սահման չունեցող
միջնադար-միջին դար
ամենամեծ-ամենից մեծ
մեկամսյա-մեկ ամիս
շրջակայք-շուրջի կայք
մեծագույն-ամենից մեծ

 Բ. Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով (անհրաժեշտության դեպքում նախադասության կառուցվածքը փոխի՛ր):

Ամերիկայի մի օձաբուծարանում մոտ մեկմետրանոց երկգլխանի օձ էր ապրում: Օձաբուծարանը, որ հիմնականում զբաղվում է. օձաթույն հավաքելով, այդ եզակի ցուցանմուշը ձեռք է բերել տասնամյա մի դպրոցականից, երբ օձն ընդամենը տասնհինգ սանտիմետրանոց ճուտիկ էր:
մեկմետրանոց-մեկ մետր ունեցող
երկգլխանի-երկու գլուխ ունեցող
ցուցանմուշը
տասնամյա-տաս տարեկան
սանտիմետրանոց

Սողունը երեք տարեկանում միանգամից վեց ձկնիկ էր ուտում. ընդ որում, երկու գլուխները որսում էին միաժամանակ: Բայց դիտողները վկայում էին, որ այդ միասնական գործողության ժամանակ ձախ գլուխը գլխավորում էր:

183.Տեքստն ընդարձակիր՝ նկարագրող, բնութագրող, վերաբերմունք արտահայըող բառեր, բառակապակցություններ կամ նախադասություններ ավելացնելով։

Երբ նապաստակները հասկացան, որ իրենք են ամենավախկոտ կենդանիները, որոշեցին, որ բոլորով գնան, լիճն ընկնեն, խեղդվեն։ Իսկ լճափի գորտերը նրանց ոտքերի թփթփոցը որ լսեցին, անմիջապես ցատկեցին լճի ամենախոր տեղը։ Մի նապաստակ ասաց․

— Էլ ի՞նչ խեղդվենք, աշխարհում մեզանից վախկոտ արարածներ էլ կան։

December 15

Հռոմեական կայսրության առաջացումն ու հզորացումը

Հռոմեական կայսրության առաջացումն ու հզորացումը/էջ 66-72-ը պատմել/

Գրավոր պատասխանել

Ովքե՞ր էին փորձում Հռոմում հաստատել սեփական գերիշխանությունը:
Հռոմում սեփական գերիշխանությունը փորձում էին հաստադրել տարբեր զորավարներ և քաղաքական գործիչներ՝ Սուլլա, Մարիոս, Պոմպեոս, Կրասոս, ապա՝ Կեսարը և Օկտավիանոսը։

Ե՞րբ է ստեղծվել առաջին եռապետությունը Հռոմում: Ովքե՞ր ձևավորեցին այն:

Առաջին եռապետությունը ստեղծվեց Ք․ա․ 60 թ․ Այն ձևավորեցին Գայուս Յուլիոս Կեսարը, Պոմպեոս Մագնոսը և Մարկոս Կրասոսը։

Կեսարը ե՞րբ զավթեց իշխանությունը Հռոմում։
Կեսարը զավթեց իշխանությունը Ք․ա․ 49 թ․, երբ իր բանակով անցավ Ռուբիկոն գետը և սկսեց քաղաքացիական պատերազմը։

Քո կարծիքով ինչո՞ւ Կեսարին սպանեցին։

Կեսարին սպանեցին, որովհետև շատ սენատորներ կարծում էին, թե նա ուզում է դառնալ միանձնյա թագավոր և վերացնել հանրապետությունը։ Նա չափազանց ուժեղացել էր, իսկ դա վախեցնում էր ազնվականությանը։

Ե՞րբ է ձևավորվել երկրորդ եռապետությունը։
Երկրորդ եռապետությունը ստեղծվեց Ք․ա․ 43 թ․։

Ո՞վ էր Օկտավիանոսը։ Ի՞նչ է նշանակում Օգոստոս։

Օկտավիանոսը Կեսարի որդեգրած որդին և ժառանգն էր։
Օգոստոս նշանակում է «վեհ», «սրբացված», «պատվավոր»՝ պատվավոր տիտղոս, որը նրան տրվեց Ք․ա․ 27 թ․։

Ի՞նչ փոփոխություններ կատարեց Օգոստոսը կառավարման համակարգում։

Կենտրոնացրեց իշխանությունը պահեց հանրապետական ձևը։

Ինչպե՞ս է կոչվում Օգոստոսի հաստատած կառավարման համակարգը:

Օգոստոսի հաստատած համակարգը կոչվում է պրինցիպատ։

Ի՞նչ է նշանակում պրովինցիա։
Պրովինցիա է կոչվում Հռոմին ենթարկված, նրա կողմից նվաճված տարածքը, որը կառավարում էր Հռոմի պրոկոնսուլը կամ պրոկուրատորը։

Ներկայացրո՛ւ այդ քաղաքականության արդյունքները:

Ովքե՞ր էին ստրուկները:
Ստրուկները ազատությունից զրկված մարդիկ էին՝ գերեվարված զինվորներ, վաճառված մարդիկ կամ պարտքի տակ հայտնվածները, որոնք համարվեցին տիրոջ սեփականությունը։

Քո կարծիքով ինչո՞ւ հատկապես հույն ստրուկներ էին գնում հարուստ հռոմեացիները։

Հույն ստրուկները կրթված էին, կարող էին լինել մանկավարժներ, գրագիրներ, բժիշկներ կամ արվեստագետներ։ Հույն մշակույթը համարվում էր շատ բարձր, և հռոմեացիները գնահատում էին նրանց գիտելիքը։

Ովքե՞ր էին գլադիատորները։

Գլադիատորները զինվորական խաղերի մասնակից մարտիկներ էին՝ հիմնականում ստրուկներ կամ բանտարկյալներ, որոնք կռվում էին ամֆիթատրոնում՝ հռոմեացիներին զվարճացնելու համար։

Ո՞վ էր Դիոկղետիանոսը: Կառավարման մեջ ի՞նչ նորություն մտցրեց նա:
Դիոկղետիանոսը III դարի հռոմեական կայսր էր:Ստեղծեց տետրարքիա երկու ավագ և երկու կրտսեր կայսրերով։ Օգործադրեց խիստ միապետական համակարգ՝ դոմինատ։



Ո՞ւմ օրոք և ե՞րբ փոխվեց կայսրության մայրաքաղաքը: Քարտեզի վրա գտի՛ր այն։ Ինչպե՞ս է այդ քաղաքը այսօր կոչվում
:
Կոստանտինոսի օրոք 330 թ․։ Մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Բյուզանդիոն: Այսօր քաղաքը կոչվում է Իստանբուլ, Թուրքիա։