«Առավոտ»
Երկու սև ամպ
Մաթեմատիկայի նոյեմբեր ամսվա հաշվետվությույն
- Բլոգումդ ունե՞ս մաթեմատիկա բաժին։
Այո,ես ունեմ։ - Պարտաճանաչ կատարե՞լ և բլոգիդ մաթեմատիկա բաժնում տեղադրե՞լ ես մաթեմատիկայի բոլոր առաջադրանքներն ու նախագծերը։ Տեղադրիր բլոգիդ մաթեմատիկա բաժնի հղումը։
Դուք կարող եք իմ մաթեմատիկայի հղումը տեսնել այստեղ։ - Մասնակցե՞լ ես «Շոշափելի քառանկյուններ» նախագծին։ Տեղադրիր նախագծի արդյունքի հղումը։
Դուք կարող եք տեսնել այստեղ - Մասնակցե՞լ ես «Մխիթար Սեբաստացին թվերի աշխարհում» նախագծին։ Տեղադրիր նախագծի արդյունքի հղումը։
Այո, դուք կարող եք տեսնել այստեղ։ - Վերը նշված 2 նախագածից ո՞րը քեզ ավելի դուր եկավ։
Ինձ շատ դուր եկավ Մխիթար Սեբաստացին թվերի աշխարհում ։ - Կատարե՞լ ես մաթեմատիկայի ինքնաստուգումը։ Տեղադրիր արդյունքի հղումը։
Այո, դուք կարող եք տեսնել այստեղ։ - Մասնակցե՞լ ես մաթեմատիկայի հոկտեմբեր ամսվա ֆլեշմոբին։
Այո ,մասնակցել եմ - Սովորաբար մաթեմատիկայի ֆլեշմոբի ո՞ր մակարդակներն ես կատարում։
Ես կատարում եմ առաջին և եկրորդ մակարդակները։ - Ո՞ւմ հետ ես հիմնականում քննարկում ֆլեշմոբիդ առաջադրանքները։
Երբ ես տան եմ հայրիկիս հետ եմ կատարում, հենց դպրոցում եմ փորձում եմ մենակ կատարել։
Ավ. Իսակահյան«Երջանիկ Խրճիթը»
- Դո՛ւրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։
- զմրուխտ -վառ կանաչ գույնի թափանցիկ թանկագին քար
- չիբուխ-ծխափող
- ջրաղաց-հացահատիկ աղալու ջրային աղաց՝ աղորիք
- երերուն- տարուբերվող
- ալևոր-ծերունի
- Վերնագրի՛ր առանձնացված մասերը:
- Մաս 1 Հեռացում խրճիթից
- Մաս 2 Վերադարձ խրճիթ
- Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր հոմանիշներով։
- շավիղ-հետք
- մանուկ-երեխա
- շքեղ-հոյակապ
- չքանալ-չքվել
- հարուստ-կարողատեր
- վերջալույս-արևամուտ
- մարմանդ-մեղմ
- ալևոր-ծեր
- Տրված արահայտությունները գրի՛ր մեկ բառով․ թևին տալ, ներս ընկնել, լաց լինել, թիկն տալ։
- թևին տալ-թռչել
- ներս ընկնել-սողոսկել
- լաց լինել-լալ
- թիկն տալ-թիկնել
- Դուրս գրիր այն հատվածները, որտեղ երևում է խրճիթի երջանիկ լինելը:
- Ջրաղացի դռան առջև, կանաչ ուռենու տակ, թիկն էր տվել ջրաղացպանը և չիբուխը գոհ ծխում. էր։ Կողքին նստել էր կինը, իսկ նրանց աչքերի առջև մի սիրուն մանուկ, նրանց երեխան, խաղ էր անում:
- Օջախի մեջ կարմիր կրակը ուրախ-ուրախ թևին է տալիս, պայծառ ու տաք ժպիտով լցնում է երջանիկ խրճիթը:
- Մեղմիկ սոսափում էր ուռենին, և ջրաղացն անուշ մտմտալով, ասես հին օրերից մի հին հեքիաթ էր պատմում:
- Բնութագրի՛ր տղային։
- Տղան ազնիվ էր և անշահախնդիր։ Նա թողեց հարստությունն ու շքեղ կյանքը և հետ գնաց գտնելու իր ծնողներին և խրճիթը։
- Ո՞րն է պատմվածքի արտահայտած հիմնական իմաստը:
- Մարդու համար ամենից կարևոր իր արմատներն են, իր ծնողները, հայրենիքն ու հայրական տունը։ Ուր էլ գնա, որքան էլ լավ պայմաններ ունենա, միևնույնն է կարոտում է իր մանկությունն ու այն միջավայրը, որտեղ ծնվել է և անցկացրել իր կյանքի առաջին տարիները։
- Ի՞նչ ես կարծում, տղան ճի՞շտ վարվեց, երբ թողեց իրեն մեծացրած ծնողներին:
- Գուցե որոշ առումով սխալ վարվեց, բայց չէ որ իր իրական ծնողները սպասում էին նրան կարոտով, չէ որ պատկերացում չունեին , թե ուր է իրենց որդին, ով միայն պատահաբար էր հայտնվել նոր ծնողների մոտ։
- Նրա իրական ծնողները չէին հրաժարվել նրանից։ Իսկ նոր ծնողները չէին էլ փորձել գտնել նրա իրական ծնողներին և վերադարձնել տղային։
- Ի՞նչ նմանություն ես տեսնում այս ու «Եղնիկը» պատմվածքի միջև։
- Եղնիկն էլ այս տղայի պես հետ վերադարձավ իր իրական միջավայր։
Մաթեմատիկայի նոյեմբեր ամսվա ինքնաստուգում
1) Թվարկիր 28-ի բոլոր բաժանարարները։ Ո՞րն է 28-ի ամենափոքր բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենամեծը։
1, 2, 4, 7, 14, 28.
Ամենամեծը 28 ամենափոքրը 1
2)Գտիր 58 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։
Ամենամեծ 58 ամենափոքրը 1.
58+1=59
3)Քանի՞ բաժանարար ունի 30-ը, ո՞ր թվերն են դրանք։
1,2, 3,5, 6, 15 10, 30
8 հատ
4)Թվարկիր 4-ի պատիկ մի քանի թիվ, որոնք փոքր են 36-ից։
4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32.
5)Թվարկիր 6-ի պատիկ մի քանի թիվ, որոնք մեծ են 30-ից։
36, 42, 48, 54, 60.
6)Թվարկիր 9-ի պատիկ մի քանի թիվ։ Ո՞րն է 9-ի պատիկ ամենափոքր թիվը։
9, 18, . . .
Ամենափոքր թիվը 9
7)Հաշվիր 2սմ, 6սմ , 9սմ և 4սմ կողմերով քառանկյան պարագիծը։
2+6+9+4=21սմ
8)Հաշվիր ուղղանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ նրա լայնության և
երկարության գումարը 26 է։
26×2=52
9)Հաշվի՛ր 12 սմ և 17 սմ կողմերով ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։
P=(12+17)x2=58 սմ
S=12×17=204սմ քառ․
10)Գտի՛ր քառակուսու մակերեսը և պարագիծը՝ իմանալով, որ նրա կողմի երկարությունը 11 սմ է։
P= 11×4=44 սմ
S=11×11=121սմ քառ․
Գերազանց
Լեզվական աշխատանք
- Գրեք 10-ական պարզ, բարդ և ածանցավոր բառեր:
Պարզ-մարդ,բարդ,նավ,սառը,բառ,հոգի,բարի,չար,պարզ,տաք
Ածանցավոր-ածանցավոր,գրիչ,սրիչ,ուսուցիչ,ուսուցչուհի,գրավոր,լույսավոր,գլխավոր,թագավոր,թագավոր
Բարդ-ժամացույց,ձնեմարդ,համակարգիչ, - Բարդ բառերի առաջին արմատները վերցրեք և դրանցից ածանցավոր բառեր ստացեք
Դասագիրք, մարդակեր, հողագունդ, մսատու, գլխամաս, ծաղկազարդ:
Դասական, մարդիկ,հողային,մսային,գլխային,ծաղկավոր:
- Ուհի, ություն, եղեն, իչ, ան, դժ, ային ածանցներով որքան կարող եք շատ բառեր գրեք:
Հայկուհի,ուսուցչուհի,նկարչուհի,հայուհի,Հայկուհի,նկարչություն,գրություն,պատմություն,հացեղեն,ուսուցիչ,նկարիչ,անգլուխ,անշունչ,անտեր,անգութ,անգրագետանձայն,անհայտ,անկանոն,անգույն,դժգոհ,դժբախտ,աշնանային,ձմեռային,հացեղեն,մսեղեն,խմորեղեն։ - Մայրաքաղաք, լեզվակռիվ, հոգեհաց, դասաժամ, վարդագույն բառերի վերջին արմատը վերցրեք և կազմեք այնպիսի բարդ բառեր, որոնցում սրանց վերջին արմատը կդառնա առաջին արմատ, օրինակ՝ հեռախոս- խոսափող:
մայրաքաղաք-քաղաքագետ
լեզվակռիվ-կրվախնձոր
հոգեհաց-հացագույն
դասաժամ-ժամացույց
վարդագույն-մանուշակագույն
Թվի բաժանարար
- Թվարկիր 8-ի բոլոր բաժանարարները։ Ո՞րն է 8-ի ամենափոքր բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենամեծը։
1,2,4,8
Ամենափոքր’ 1
ամենամեծ’ 8 - Թվարկիր 15-ի բոլոր բաժանարարները։ Ո՞րն է 15-ի ամենափոքր բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենամեծը։
1,3,5,15
Ամենափոքրը’ 1
ամենամեծ’ 15 - Թվարկիր 20-ի բոլոր բաժանարարները։ Ո՞րն է 20-ի ամենափոքր բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենամեծը։
1,2,4,5,10,20
Ամենափոքր’ 1
ամենամեծ’ 20 - Թվարկիր 14-ի բոլոր բաժանարարները։ Ո՞րն է 14-ի ամենափոքր բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենամեծը։
1,2,7,14
Ամենափոքրը’ 1
ամենամեծը’ 14 - Քանի՞ բաժանարար ունի 18-ը, ո՞ր թվերն են դրանք։
1,2,3,6,9,18 - Ո՞ր թիվն է 64-ի ամենամեծ բաժանարարը։
64 - Ո՞ր թիվն է 25-ի ամենամեծ բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենափոքրը։
Ամենամեծը 25′
ամենափոքրը’ 1 - Թվարկիր 30-ի բոլոր բաժանարարները։ Ո՞րն է 30-ի ամենափոքր բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենամեծը։
1,2,3,5,6,10,15,30
Ամենափոքրը’ 1
ամենամեծը’ 30 - Գտիր 26 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։
26+1=27 - Գտիր 48 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։
48+1=49 - Քանի՞ բաժանարար ունի 12-ը։
6-հատ 1,2,3,4,6,12
Քանի՞ բաժանարար ունի 24-ը։ - 8 հատ’1,2,3,4,6,8,12,24
- Քանի՞ բաժանարար ունի 32-ը։
5 հատ’1,2,8,16,32 - Սիրելի սովորողներ, այժմ ինքներդ կազմեք նմանատիպ առաջադրանքներ։
- Գտիր 17 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների տարբերությունը։
17-1=16 - Քանի՞ բաժանարար ունի 36-ը։
9 հատ’ 1,2,3,4,6,9,12,18,36 - Թվարկիր 18-ի բոլոր բաժանարարները։ Ո՞րն է 18-ի ամենափոքր բաժանարարը, իսկ ո՞րն է ամենամեծը։
1,2,3,9,6,18
Ամենափոքրը’ 1
ամենամեծը’ 18
Վանի թագավորություն
Հին ու նոր ոչ մի երկիր չի ունեցել այնքան մեծ թվով մայրաքաղաքներ, որքան ունեցել է Հայաստանը: Գտնվելով Արևելքի և Արևմուտքի սահմանագլխին, Հայաստանը դարեր շարունակ դարձել էր ռազմական բախումների ոլորտ, երկարատև պատերազմների ասպարեզ:
Արտաքին թշնամիների պարբերաբար կրկնվող հարձակումները հարկադրել են երկրի մայրաքաղաքը հաճախակի մի տեղից տեղափոխել մի այլ՝ ավելի ապահով տեղ: Հայաստանն ունեցել է 13 մայրաքաղաք: Դրանք են՝ Վան, Արմավիր, Երվանդաշատ, Արտաշատ, Տիգրանակերտ, Վաղարշապատ, Արշակավան, Դվին, Բագարան, Երազգավորս, Կարս, Անի, Երևան: Ահա, թե ինչու են օտար հեղինակները Հայաստանը կոչել «թափառող մայրաքաղաքների երկիր»: Բագարանից և Երազգավորսից բացի, մեր մյուս մայրաքաղաքները խոշոր քաղաքներ են եղել և մեծ դեր են խաղացել մեր ժողովրդի կյանքում: Նախահայկական շրջանում Վանը հայկական լեռնաշխարհում (պատմական Հայաստան) կազմավորված հայկական (Նաիրյան) ցեղերի առաջին պետության՝ Ուրարտուի մայրաքաղաքն էր և իբրև այդպիսին, չի կարող իր տեղը չգրավել հայոց մայրաքաղաքների համաստեղության մեջ:
Վան քաղաքը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 9-րդ դարի առաջին կեսում: Հնագույն այդ շրջանում այն կոչվում էր Տուշպա: Իսկ քաղաքը Ուրարտական պետության կենտրոնական շրջանի՝ Բիայնա երկրի անունով հայերը կոչել են Վան: Վան անունը ուղղակի համարում են Բիայնայի հայկական տառադարձությունը և նշանակում է “Ապրելու տեղ, բնակավայր”, այդ պատճառով էլ Վան բառի հետ Հայաստանում առաջացել են բազմաթիվ բնակավայրերի անուններ (Երվանդավան, Արշակավան, Զարեհավան, Նախճավան, Վանեվան և այլն): Վանը կոչել են նաև Շամիրամակերտ կամ Շամիրամաշեն՝ Ասորեստանի Շամիրամ թագուհու անունով: Վանի թագավորության նվաճումները սկսվեցին Մենուա I-ի օրոք (մ.թ.ա. 810-786թթ.) և շարունակվեցին մոտ կես դար: Մենուան գրավեց հայկական ցեղերով բնակեցված՝ Վանա և Ուրմիա լճերի միջև ընկած երկրամասերը, ինչպես նաև Եփրատ գետի աջակողմյան շրջանները, որտեղ նա կառուցել տվեց նոր քաղաքներ, բերդեր, պալատներ, տաճարներ, անցկացրեց ջրանցքներ: Վան մայրաքաղաքի մերձակայքում Մենուայի անցկացրած ջրանցքն ուներ 72 կմ երկարություն, 4,5 մետր լայնություն, 1,5 մետր խորություն: Այն այժմ էլ պահպանվում է: Մենուայի որդու՝ Արգիշտի առաջինի օրոք մ.թ.ա. 786-764թթ. Վանի թագավորության զորքերը ներխուժեցին Արարատյան դաշտ, որտեղ մ.թ.ա.782 թ. Արգիշտին հիմնադրեց Էրեբունի-Երևան բերդաքաղաքը, մ.թ.ա. 776թ. Արգիշտիխինիլի (Արմավիր) քաղաքը:
Տիգրան մեծ
Տիգրան Արտաշեսյանը՝ իր տոհմում այդ անվան երկրորդ կրողը, նախնիններից ժառանգում է կայացած պետություն և հզոր բանակ, որի միջոցով էլ կարողանում ընդարձակել պետության սահմանները։ Տիգրան Մեծի օրոք Մեծ Հայքի թագավորությունը հասնում է իր հզորության գագաթնակետին։ Պարտության մատնելով Պարթևական թագավորությանը ՝ Հայքը կարճ ժամանակով դառնում է Առաջավոր Ասիայի հզորագույն պետությունը: Տիգրան Մեծի տերությունը տարածվում էր Կասպից ծովից մինչև Միջերկրական ծով, Կովկասյան լեռներից մինչև Միջագետքի անապատները։ Տիգրանը, սակայն, կորցնում է իր նվաճումների մեծագույն մասը Պարթևական թագավորության և ազդեցիկ Հռոմեական հանրապետության դեմ պայքարում։ Մ․թ․ա․ 66 թվականին հռոմեական տիրությունը և պարթևները պաշարում են հայոց թագավորանիստ-ոստան Արտաշատը։ Այնուամենայնիվ Հայաստանը շարունակում էր պահպանել իր տարածքային ամբողջականությունը (15 նահանգները) և նույնիսկ որոշ նվաճած հողեր։ Տիգրան Մեծի կառավարման վերջին տարիներն անցնում են համեմատաբար խաղաղ աշխարհաքաղաքական պայմաններում։ Հայոց «արքայից արքան» մահանում է մ․թ․ա 55 թվականին՝ գահը թողնելով որդուն՝ Արտավազդին։
Տիգրան Մեծի օրոք ստեղծվել է Հայոց աշխարհակալությունը․ ենթակա երկրներով հանդերձ այն զբաղեցնում էր շուրջ 3 միլիոն քառակուսի կմ տարածք և տասն անգամ գերազանցում էր Մեծ Հայքի տարածքը։ Տիգրանյան Հայաստանում խոսում էին 15-ից ավելի լեզուներով։ Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանը մարտադաշտ կարող էր դուրս բերել 300 հազար զինվոր: Հայոց արքան աչքի է ընկել նաև քաղաքաշինական գործունեությամբ։ Մ․թ․ա․ 80-70-ական թվականներին Արևմտյան Տիգրիսի ափին հիմնադրում է Տիգրանակերտ քաղաքը, որը դառնում է հայոց նոր մայրաքաղաքը։ Տիգրանն իր անունով քաղաքներ է հիմնադրել նաև այլ վայրերում, այդ թվում՝ Արցախում։